WHO cảnh báo: Độc tố thần kinh mạnh nhất thế giới có thể xuất hiện trong món ăn quen thuộc của người Việt

WHO cảnh báo: Độc tố thần kinh mạnh nhất thế giới có thể xuất hiện trong món ăn quen thuộc của người Việt

Một bữa ăn gia đình với món cá ủ chua tưởng chừng quen thuộc đã khiến 3 trẻ em phải nhập viện cấp cứu trong tình trạng nguy kịch. Vụ việc không chỉ gây lo ngại trong cộng đồng mà còn một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ ngộ độc botulinum – loại độc tố thần kinh được đánh giá là mạnh nhất từng được biết đến.

Theo thông tin từ báo Vietnamnet , ngày 9/3, Bệnh viện Đa khoa khu vực miền núi phía Bắc Quảng Nam đã tiếp nhận 5 thành viên trong cùng một gia đình nhập viện sau khi ăn cá ủ chua tự chế. Trong đó có 3 bệnh nhi (15, 11 và 7 tuổi) xuất hiện các triệu chứng thần kinh nghiêm trọng như yếu cơ, nói khó, nuốt khó và suy hô hấp.

Các bệnh nhi nhanh chóng được chuyển vào khoa hồi sức tích cực và phải hỗ trợ thở máy do nguy cơ liệt cơ hô hấp – biến chứng nguy hiểm nhất của ngộ độc botulinum.

Do đây là dạng ngộ độc hiếm gặp và thuốc giải độc không có sẵn trong nước, ngành y tế Việt Nam đã phải đề nghị hỗ trợ khẩn cấp từ World Health Organization (WHO).

Từ kho dự trữ toàn cầu tại Geneva, tổ chức này đã điều phối 5 lọ huyết thanh kháng độc tố botulinum (BAT) về Việt Nam để phục vụ điều trị.

Mỗi lọ thuốc có giá khoảng 8.000 USD (tương đương hơn 200 triệu đồng) và được vận chuyển khẩn cấp bằng đường hàng không trước khi chuyển tới bệnh viện để sử dụng. Sau khi được truyền huyết thanh kháng độc tố, tình trạng của các bệnh nhi bước đầu đã cải thiện, tuy nhiên vẫn cần theo dõi sát vì tổn thương thần kinh do botulinum có thể kéo dài.

Việc chế biến và bảo quản không đúng cách rất dễ gây ra ngộ độc hoặc một số vấn đề về tiêu hóa.

Độc tố thần kinh nguy hiểm nhất từng được ghi nhận

Theo các chuyên gia y tế, botulinum là độc tố do vi khuẩn Clostridium botulinum sinh ra. Theo đánh giá của World Health Organization và Centers for Disease Control and Prevention, đây là một trong những chất độc sinh học mạnh nhất từng được ghi nhận.

Độc tố này tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh, ngăn chặn tín hiệu từ dây thần kinh truyền đến các cơ. Hậu quả là cơ thể xuất hiện tình trạng liệt tiến triển, bắt đầu từ các cơ vùng mặt và cổ, sau đó lan xuống tay chân và cuối cùng ảnh hưởng đến cơ hô hấp.

Chỉ một lượng cực nhỏ độc tố cũng có thể gây hậu quả nghiêm trọng. Theo các nghiên cứu y học, liều gây chết của botulinum có thể chỉ ở mức vài nanogram trên mỗi kilogram cân nặng.

Triệu chứng ngộ độc thường xuất hiện sau khoảng 12–36 giờ kể từ khi ăn thực phẩm nhiễm độc, với các dấu hiệu điển hình như:

• Nhìn mờ hoặc nhìn đôi
• Khó nói, khó nuốt
• Khô miệng
• Yếu cơ
• Khó thở
  
   

Điều đáng chú ý là người bệnh thường không sốt và vẫn tỉnh táo, dù cơ thể dần bị liệt. Ngay cả khi được điều trị tích cực, tỷ lệ tử vong của bệnh vẫn có thể ở mức 5–10%. Nhiều bệnh nhân phải thở máy trong thời gian dài trước khi hồi phục.

Những thực phẩm quen thuộc có thể tiềm ẩn nguy cơ

Các chuyên gia cảnh báo rằng nhiều loại thực phẩm quen thuộc có thể trở thành nguồn gây ngộ độc botulinum nếu được chế biến hoặc bảo quản không đúng cách.

Những thực phẩm dễ tạo môi trường cho vi khuẩn phát triển gồm:

• Cá ủ chua
• Cá muối
• Rau củ lên men
• Thực phẩm đóng hộp hoặc đóng lọ tự chế
• Thịt cá bảo quản kín trong thời gian dài
  
   

Theo World Health Organization, phần lớn các vụ ngộ độc botulinum trên thế giới đều liên quan đến thực phẩm chế biến thủ công hoặc bảo quản không đúng kỹ thuật.

Các chuyên gia khuyến cáo người dân cần đặc biệt thận trọng khi sử dụng các loại thực phẩm muối, lên men hoặc ủ kín. Không nên ăn thực phẩm có dấu hiệu phồng hộp, có mùi lạ hoặc đã bảo quản quá lâu, đặc biệt là những sản phẩm tự chế biến tại gia đình.

Nếu sau khi ăn thực phẩm nghi ngờ mà xuất hiện các dấu hiệu như nhìn mờ, yếu cơ, khó nuốt hoặc khó thở, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay lập tức để được xử trí kịp thời.

Vụ việc vừa xảy ra cho thấy chỉ một bữa ăn quen thuộc cũng có thể tiềm ẩn nguy cơ lớn. Trong nhiều trường hợp, để cứu sống bệnh nhân ngộ độc botulinum, hệ thống y tế phải huy động những lọ thuốc giải độc trị giá hàng nghìn USD từ nửa vòng trái đất.

Nguồn tham khảo: Báo soha.vn